عشق و ازدواج

سبک زندگی

عشق و ازدواج

عشق ، جاذبه‌اي غيرمرئي و پديده‌اي رازآلود است كه مهم‌ترين نقش را در تحرك، قوام و دوام عالم ايفا مي‌نمايد. اهميت و نقش تعيين كننده‌ي عشق در هستي، حكماي الهي را بر آن داشته است تا با ژرف‌نگري در مقوله‌ي عشق و تفكيك اقسام و تعيين مراتب آن و ... ، بحثي اساسي را به اين مهم اختصاص دهند. نوشتار حاضر به منظور تبيين اجمالي مقوله‌ي عشق، پس از ورود به مباحث معناشناختي عشق، ذكر اقسام و مراتب آن، به مباحثي از قبيل رابطه‌ي عشق مجازي با عشق حقيقي، اختيار و تكليف در محدوده‌ي عشق مجازي، تكليف عاشق در فراق و وصال، علت و علاج عاشق و ... مي‌پردازد و سرانجام با رويكردي اجمالي به بحث «عشق و ازدواج»، نقش عشق را به عنوان «زمينه» و نيز «پيامد» ازدواج بيان مي‌دارد و به مهم‌ترين تدابير شريعت در جهت تحكيم عشق پس از ازدواج اشاره مي‌نمايد.

ازدواج و خانواده يكي از مهم‌ترين پديده‌هاي فردي و اجتماعي و از اصلي‌‌ترين خاستگاه‌هاي سعادت افراد و جوامع بشري است. مهم‌ترين ركن در ساختارهاي موجود در خانواده، عشق و محبت است و نوع كاركرد، پويايي، توسعه و تحكيم همه جانبه آن، مبتني بر وجود اين عامل توانمند و تأثيرگذار مي‌باشد. عشق و محبت، هم در تشكيل اصل بنيان خانواده و هم در دوام، قوام، كم و كيف و معنابخشي به آن، اصلي‌‌ترين نقش را بر عهده دارد. چهار علت اصلي ايجادي، يعني علت فاعلي، غايي، صوري و مادي در بنياد خانواده، عشق و محبت است و اگر تأثير و نقش عشق و محبت در قالب يكي از علل اربعه، كاهش يافته يا معدوم شود، حدوث و بقا و كاركرد ازدواج و خانواده به همان ميزان آسيب مي‌پذيرد.

در اين مقاله سعي شده است كه گام‌هايي براي رفع برخي ابهام‌هايي كه در حوزه‌ي دوسويگي و ارتباط عشق و ازدواج وجود دارد، برداشته شود. براي تحقيق اين منظور، ضمن بيان معنا، منشأ، اقسام و مراتب عشق و تفاوت آن با محبت، به تبيين اجمالي عوامل ايجاد محبت پرداخته شده است و آن‌گاه پس از بيان اصلي‌‌ترين عوامل ايجاد محبت، يعني كفوّيت و رعايت حقوق متقابل در نهاد خانواده و قرار دادن هر يك از مرد و زن در نقش‌هاي اصلي خود، بر اين مطلب تأكيد گرديده است كه ازدواج‌هايي كه در پي عشق‌هاي گذرا حاصل مي‌شوند، نمي‌توانند از عشق به عنوان يك عامل تداوم‌بخش استفاده كنند؛ بلكه براي پايداري عشق در ازدواج بايد از ساير عواملي كه سبب اقامه و طراوت عشق و محبت مي‌شوند، نيز استفاده كرد. البته انگاره‌ها و اسطوره‌هاي حاكم بر سازوكار انديشه در هر عصر، تصاوير متبايني را درباره حقيقت عشق و ازدواج ارايه مي‌دهد؛ در اين ميان آن‌چه مهم و تعيين كننده است، توجه به نظريات ديني و مناسبات آن است.

عشق در ساحت معناشناختي

حكماي الهيه، عشـق مطلق را در همـه جهان هسـتي جـاري و سـاري مي‌دانند (ملاصدرا، بي‌تا:ج7، ص156). عشق در ديدگاه عرفاني و حكمي، عامل پيدايش آفرينش است. عشق حق به جمال خويش، عامل پيدايش جهان است و فيوضات عشق مطلق، همانند افاضات وجود مطلق در تمامي ذرات كائنات ساري و جاري است. هر علتي نسبت به معلول حقيقي خود عشق دارد و هر موجودي نيز عاشق ذات و كمالات خويشتن است و معشوق حقيقي، همان سر سلسله‌ي حلقه‌هاي علّي و معلولي جهان، يعني ذات مقدس حق است (همان: ص158) و ساير مراتب عشق نيز در طبقات هستي جريان دارد؛ يعني الفاظ، مرقات‌ها و نردبان‌هايي هستند براي رسيدن به روح معناي كلمات؛ با اين چشم‌انداز وسيع نيز، عشق از معناي عرفي خود فراتر مي‌رود و در هر عالمي، معنايي متناسب با ساختار مقتضيات آن عالم به خود مي‌گيرد. بنابراين، با اين نگاه وسيع، مي‌توان جذبه‌ها و كشش‌هايي را كه در بين ذرات كائنات وجود دارد، از جمله پرتوهاي عشق دانست. پس عشق ساري در كائنات، هم سبب قوام عالم بي‌نهايت بزرگ كهكشان‌ها و هم سبب تقوم و پايداري جهان بي‌نهايت كوچك اتم‌هاست و مظاهر خلقت و بدايع طبيعت همه در تسخير عشق‌اند و كشش و پيوند اجزا و اضداد نيز از جلوات عشق است.

تا قرن پنجم هجري، صوفيه بيشتر واژه محبت را استعمال مي‌كردند؛ ولي پس از آن استعمال كلمه «عشق» در آثار منثور و منظوم اُدبا و عرفا و حتي زبان‌هاي ساير رشته‌هاي علمي، متداول‌تر گرديد. در معارف اسلامي نيز، لغت «عشق» مورد استعمالي دارد؛ ولكن دقت در اين موارد نشان مي‌دهد كه اين كلمه و مشتقات آن نسبت به كلمه محبت و اشتقاقات آن در قرآن و در روايات استعمال بسيار كمتري دارد.

مراتب عشق

«عشق» مقوله‌اي مشكك و داراي مراتب است. ابن سينا در رساله‌ي عشقيه‌ي خود در اين‌باره مطالب مبسوطي را بيان كرده است. ادبا و اهل ذوق نيز مراتبي را در مقوله‌ي عشق مطرح نموده‌‌اند؛ ترتيب مراتب عشق از نظر ادبا و اهل ذوق بدين صورت است:

«نام نخستين مرتبه «هوي» است و پس از آن «علاقه» است كه عبارت از محبتي مي‌باشد كه ملازم و غيرمنفك از قلب عاشق است و مرتبه‌ي سوم را «كلف» ناميده‌اند و مقصود از آن شدت محبت است و مرتبه‌ي چهارم «عشق» است و آن زايد بر مقدار حبّ است و پنجم «شعف» است كه آن عبارت از احراق قلب به واسطه‌ي ازدياد محبت مي‌باشد و مرتبه‌ي ششم «شغف» است؛ يعني محبت چنان ازدياد پيدا مي‌كند كه به غلاف قلب مي‌رسد و هفتم «جوي» است كه عبارت از محبت باطني عميق به محبوب است و هشتم «تيم» است كه محبت عاشق در اين مرتبه به جايي مي‌رسد كه از معشوق ظاهري دوري گزيده و طالب ديدار معشوق حقيقي مي‌شود و مرتبه نهم را «تبل» مي‌نامند و آن وقتي است كه عاشق از شدت عشق، مريض و بيمار مي‌شود و ناتوان مي‌گردد و مرتبه دهم را «تدليه» مي‌گويند؛ در اين مرحله عقل عاشق زايل مي‌گردد؛ مرتبه يازدهم را «هَيوم» مي‌نامند و اين آخرين مرتبه‌ي عشق است و عاشق در اين حالت در معشوق فاني مي‌شود و غير از او كسي را نمي‌بيند» (ابن سينا، 1360: ص110).

اقسام عشق

عشق علاوه بر مراتب، داراي اقسامي نيز مي‌باشد. عشق را مي‌توان از يك چشم‌انداز به سه نوع تقسيم‌بندي نمود كه هر يك از اين انواع داراي حکم ارزشي خاصي است:

  • 1- عشق مجازي نامعقول : منشاء اين عشق شهوت است و مستند به خودخواهي‌هاي متنوع مي‌باشد و معمولاً سبب انحراف و ناهنجاري‌هاي روحي و اجتماعي است.
  • 2- عشق مجازي معقول : منشاء آن محبت شديد و گرايش حياتي به کمال و جمال و خيرات عاليه است.
  • 3- عشق حقيقي : منشاء آن عشق به کمال و جمال مطلق است و متعلق آن خداوند مي‌باشد و عالي‌‌ترين درجه‌ي کمال براي انسان، حصول همين نوع از عشق است (بهشتي، 1373: ص47).
  • بعضي از متفکرين، عشق را از منظر ديگري تقسيم کرده و حتي عشق انسان به انسان را در بعضي از اقسامش مثبت دانسته و خارج از مقوله‌ي شهوت معرفي نموده‌اند و آن را امري شريف و قابل احترام تلقي مي‌نمايند.

 «در مقابل اين افراد نيز، بعضي از افراد، عشق را چه از لحاظ مبدأ و چه از لحاظ کيفيت و چه از لحاظ هدف، جز حدّت و شدت غريزه‌ي جنسي نمي‌دانند. از نظر دسته اول، عشق تقسيماتي دارد كه يکي از اقسام آن عشق انسان به انسان است» (مطهري، 1368: ص73).

بنابراين، عشق هم به لحاظ منشاء و هم به لحاظ متعلق و هم به لحاظ سطح و ژرفا و کم و کيف و هم به لحاظ حالات، داراي تقسيمات مختلفي است. اگر نوع حالات عاشقانه را ملاک تقسيم‌بندي عشق قرار دهيم، روشن مي‌شود كه بعضي از عشق‌ها همانند عشق پروانه خاموشند و بعضي ديگر همسان عشق هزاردستان آتشفشاني، پرغوغا و پر از داستانند؛ بعضي از عشق‌ها در پي رنگ و هوس گذرا و موقتند و برخي ديگر که ريشه در حقيقت‌هاي ثابت‌تر و متعالي‌تر دارند، ثابت‌تر و پايدارتر مي‌باشند.

اگر ملاک تقسيم‌بندي عشق را اين پرسش قرار دهيم که آيا عشق به امر مادي و ظاهري تعلق گرفته يا به يک امر باطني و مجرد، مي‌توان اقسام ديگري نيز براي عشق بيان کرد؛ ولي اصلي‌‌ترين و مشهور‌ترين تقسيمي که براي عشق ارائه مي‌شود، به لحاظ حقيقي بودن يا مجازي بودن متعلق است؛ بنابراين عشق مجازي و عشق حقيقي از معروف‌‌ترين اقسام عشق است.

صدرالمتألهين شيرازي در باب اقسام عشق، ضمن تقسيم عشق به حقيقي و مجازي مي‌فرمايد: «عشق انساني بر سه قسم است: عشق اکبر، اوسط و اصغر. عشق اکبر اشتياق به لقاءالله و ميل به معرفت ذات، صفات و افعال اوست.» (ملاصدرا، بي‌تا: صص 189- 188) از نظر وي اين نوع عشق و اشتياق، در غير عارف پيدا نمي‌شود.

آخرین مطالب

سبک زندگی در ازدواج

امروزه تمایل به مجرد ماندن به علت تغییراتی که در جامعه رخ داده بیش از پیش شده است؛ عواملی مانند مسائل اقتصادی، مسولیت پذیری، جهیزیه و مهریه و بیکاری روی جوان ها تاثیرگذار بوده و باعث شده ترجیح دهند مجرد بمانند. آنهایی هم که تن به ازدواج میدهند معمولااگاهی و شناخت درستی از ازدواج درست و اصولی ندارند ...

مراسم عروسی در ایران

عروسی در ایران، یکی از بخش‌های فرایند ازدواج در ایران است. این فرایند می‌تواند شامل رسوم زیادی همچون خواستگاری، بله بران، شیرینی خوران، مهر بران، نامزدی، عقد کنان، جشن عقد، جهاز بران، حنابندان و زفاف باشد. عروسی مرحله ماقبل زفاف بوده و معمولاً زفاف در همان شب عروسی رخ داده و پایانی است بر این فرایند ...

معیار های انتخاب کفش عروس

همه ما در انتخاب یک کفش عروس وسواس خاصی را به خرج می دهیم و می خواهیم در مراسم عروسی بهترین و خاص ترین کفش عروس را بپوشیم تا هم از نظر زیبایی و هم از نظر راحتی انتخاب درستی را در کفش عروس داشته باشیم ، ما در این مطلب مجله عروسی معیار های انتخاب کفش عروس را با شما در میان می گذاریم ...

روش های کاهش وزن برای عروسی

چطور قبل از عروسی وزن خود را از کاهش بدهید و بعد از ازدواج چطور آن را حفظ کنید ؟ یکی از اولین چیزهایی که در ذهن عروس بعد از اینکه نامزد شود احتمالا ً این است که چطور می‌خواهد لباس عروسی در تنش زیبا باشد و به وزن ایده آل خود برسد ...

درب های بهشت و جهنم چندتا هست؟

در کتب تفسیر واحادیث روایات زیادی از پیامبر (ص) وائمه معصومین(ع) آمده که در آنها اشاره به درب های بهشت و جهنم شده است که نشان می دهد بهشت هشت تا در دارد و جهنم طبق آیه قرآن هفت در دارد.

مراسم عقد محضری

مراسم عقد از آیین های ایران باستان و متعلق به دوران زرتشت است که پس از آشنایی خانواده عروس و داماد با هم و شیرینی خوران برگذار میشود. چگونگی برگذاری این مراسم در مناطق مختلف ایران متفاوت است، مثلا برخی جاها هزینه مراسم بر عهده خانواده عروس است و داماد با کیک و گل به مراسم می آید، اما در برخی دیگر، داماد علاوه بر هزینه عروسی، هزینه مراسم عقد را هم بر عهده میگیرد و در عوض عروس جهاز را تهیه میکند و به خانه داماد می آورد ...

گل فروشی آنلاین

همه ما ادما در یک روز از زندگیمان به یک گل فروشی احتیاج پیدا می کنیم تا برای مناسبتی که در نظرمان است گل مورد نظر خودمان را پیدا کنیم ، این مناسبت ها می تواند شامل روز پدر ، روز مادر ، تولد ، عروسی ، ازدواج باشد که مهم ترین در بین این مراسمات می تواند مراسم عروسی باشد که عروس و داماد می خواهند یک دسته گل عروسی یا شاخ گل عروسی و یا جعبه گل عروسی داشته باشند...

آرایش داماد ایرانی

همانند عروس خانم ها، داماد ها هم برای روز عروسیشان دوست دارند آراسته ترین باشند و در کنار عروس بدرخشند. امروزه آرایشگاه های مردانه با جدیدترین روش های آرایش و پیرایش، داماد را برای روز عروسی آماده میکنند. همه ما در براخی عروسی ها دیده ایم که عروس در لباس زیبا و آرایش چشم نوازش همه را انگشت به دهان میگذارد، اما داماد عرق کرده، با چشمانی پف کرده که زیر آنها کبود شده ...

حتما بخوانید

دسته گل عروس

عروس خانم ها و دسته گل عروسیشون تو روز مراسم عروسی یکی از نکات قابل توجه و زیبای مراسم عروسی هستند و یک عروس خانم زیبا نیازمند یک دسته گل عروس زیبا است که باهم ست بشوند و یک عروس زیبا و عروسی شیک را تشکیل بدهند ، به همین خاطر ما در این مطلب عکس های زیبا از دسته گل عروسی را به شما نشان می دهیم ...

هفته آخر عروسی را چگونه بگذرانیم

فقط هفت خواب دیگر تا روز بزرگ عروسی وجود دارد و در حالی که ممکن است خوابیدن مشکل باشد ، ما می‌خواهیم مطمئن شویم که این دلیل آن است که شما فوق‌العاده هیجان‌زده هستید و نه به این دلیل که فوق‌العاده استرس زده هستید . در اینجا چند نکته وجود دارد که می‌توانید از آن‌ها برای زنده ماندن در هفته عروسی استفاده کنید ...

روش های مختلف طراحی ناخن

برای هر خانمی پیش آمده است که هر هفته یک ساعت وقت خود را در آرایشگاه برای کوتاه و تمیز نگه داشتن ناخن هایش صرف کرده باشد ، بخصوص برای روز بزرگی مثل روز عروسی باید به ناخن های عروس توجه خاصی داشت و از جزئیات تا کلیات طرح ناخن های عروسی را مورد بررسی قرار داد ، ما در این قسمت آموزش های لازمه برای طراحی ناخن را با شما عزیزان در میان می گذاریم ...

گالری ها

نکات مهم در انتخاب تالار عروسی

انتخاب تالار عروسی برای برگذاری مراسم عروسی ، یکی از مهمترین و چالش برانگیزترین قسمتهای برنامه ریزی های ازدواج است. بهتر است برای انتخاب تالار، تقریبا از شش ماه قبل دست بکار شوید. در این میان باید نکات ریز و درشتی را مد نظر داشته باشید و در کنار معیارهای خود قرار دهید. با ما همراه باشید تا نکات و معیارهای مهم برای این انتخاب را برای شما روشن کنیم.

آداب هدیه دادن و هدیه گرفتن

هدیه دادن و هدیه گرفتن از سنت های بسیار قدیمی انسان است و قدمتی طولانی به اندازه بشر دارد و انسان ها در مراسم ها و جشن های مختلف به همدیگر هدیه میدهند. امروزه اصل هدیه دادن قسمت مهمی از تعاملات میان انسان هاست و به نوع رابطه آنها شخصیت میبخشد و به تقویت آن کمک میکند. هدیه دادن نوعی رازش قائل شدن برای طرف مقابل است ...

معنی انداختن انگشتر در هر انگشت دست

برای همه پیش آمده است که بداند که چه معنی می دهد وقتی انگشتری را در یک انگشت دست می اندازد و در واقع انگشتر در هر کدام از انگشتان دست چه معنی می دهد ، باید این را بدانید که انداختن انگشتر در هر کدام از انگشت های دست یک معنی خاصی می دهد که ما در این مطلب در مورد معنی انگشتر هر انگشت با شما صحبت خواهیم کرد ...

جهیزیه عروس

جهیزیه یکی مفهوم ایرانی است که ریشه در فرهنگ مردم ایران دارد. اینکه برای سهولت آغاز زندگی دو جوان کارهایی صورت گیرد و در تهیه لوازم اولیه زندگیشان یاری شوند. اصولا و بر اساس قانون تهیه جهیزیه بر عهده هر دو خانواده میباشد، اما در عرف ایرانی بیشتر آن را خانواده عروس تهیه میکند تا باری از دوش داماد که بقیه کارها بر عهده اوست، برداشته شود که ...

مدل مانتو دانشجویی

ما برای هر مراسم و مکانی یک نوع لباس می پوشیم ، در این وسط مانتوهای دانشجو ها تقریبا مانتو های شیک و راحت و جذابی هستند و با لباس های مجلسی مهمانی ها خیلی فرق می کنند به خاطر همین طبق قوانین کشور مانتو های دانشجویی دختران باید شرایط خاص خود را داشته باشند و پوشش مناسبی را در بر بگیرند که ...

ایده جشن سالگرد ازدواج

بعضی اتفاقات زندگی آنقدر میمون و مبارکند که باید سالگرد چنین رویدادهایی را هم جشن گرفت. از آنجا که ازدواج از مهمترین و شیرین ترین رخدادهای زندگی همه ماست، بنابراین برگزاری مراسم سالگرد ازدواج از الزامات است و نشان دهنده عشق و صمیمیت میان زوجین میباشد. وقتی زن و شوهر در سالگرد ازدواج تمام سعیشان را برای برگزاری مناسب مراسم انجام میدهند ...