عشق و ازدواج

سبک زندگی

عشق و ازدواج

عشق ، جاذبه‌اي غيرمرئي و پديده‌اي رازآلود است كه مهم‌ترين نقش را در تحرك، قوام و دوام عالم ايفا مي‌نمايد. اهميت و نقش تعيين كننده‌ي عشق در هستي، حكماي الهي را بر آن داشته است تا با ژرف‌نگري در مقوله‌ي عشق و تفكيك اقسام و تعيين مراتب آن و ... ، بحثي اساسي را به اين مهم اختصاص دهند. نوشتار حاضر به منظور تبيين اجمالي مقوله‌ي عشق، پس از ورود به مباحث معناشناختي عشق، ذكر اقسام و مراتب آن، به مباحثي از قبيل رابطه‌ي عشق مجازي با عشق حقيقي، اختيار و تكليف در محدوده‌ي عشق مجازي، تكليف عاشق در فراق و وصال، علت و علاج عاشق و ... مي‌پردازد و سرانجام با رويكردي اجمالي به بحث «عشق و ازدواج»، نقش عشق را به عنوان «زمينه» و نيز «پيامد» ازدواج بيان مي‌دارد و به مهم‌ترين تدابير شريعت در جهت تحكيم عشق پس از ازدواج اشاره مي‌نمايد.

ازدواج و خانواده يكي از مهم‌ترين پديده‌هاي فردي و اجتماعي و از اصلي‌‌ترين خاستگاه‌هاي سعادت افراد و جوامع بشري است. مهم‌ترين ركن در ساختارهاي موجود در خانواده، عشق و محبت است و نوع كاركرد، پويايي، توسعه و تحكيم همه جانبه آن، مبتني بر وجود اين عامل توانمند و تأثيرگذار مي‌باشد. عشق و محبت، هم در تشكيل اصل بنيان خانواده و هم در دوام، قوام، كم و كيف و معنابخشي به آن، اصلي‌‌ترين نقش را بر عهده دارد. چهار علت اصلي ايجادي، يعني علت فاعلي، غايي، صوري و مادي در بنياد خانواده، عشق و محبت است و اگر تأثير و نقش عشق و محبت در قالب يكي از علل اربعه، كاهش يافته يا معدوم شود، حدوث و بقا و كاركرد ازدواج و خانواده به همان ميزان آسيب مي‌پذيرد.

در اين مقاله سعي شده است كه گام‌هايي براي رفع برخي ابهام‌هايي كه در حوزه‌ي دوسويگي و ارتباط عشق و ازدواج وجود دارد، برداشته شود. براي تحقيق اين منظور، ضمن بيان معنا، منشأ، اقسام و مراتب عشق و تفاوت آن با محبت، به تبيين اجمالي عوامل ايجاد محبت پرداخته شده است و آن‌گاه پس از بيان اصلي‌‌ترين عوامل ايجاد محبت، يعني كفوّيت و رعايت حقوق متقابل در نهاد خانواده و قرار دادن هر يك از مرد و زن در نقش‌هاي اصلي خود، بر اين مطلب تأكيد گرديده است كه ازدواج‌هايي كه در پي عشق‌هاي گذرا حاصل مي‌شوند، نمي‌توانند از عشق به عنوان يك عامل تداوم‌بخش استفاده كنند؛ بلكه براي پايداري عشق در ازدواج بايد از ساير عواملي كه سبب اقامه و طراوت عشق و محبت مي‌شوند، نيز استفاده كرد. البته انگاره‌ها و اسطوره‌هاي حاكم بر سازوكار انديشه در هر عصر، تصاوير متبايني را درباره حقيقت عشق و ازدواج ارايه مي‌دهد؛ در اين ميان آن‌چه مهم و تعيين كننده است، توجه به نظريات ديني و مناسبات آن است.

عشق در ساحت معناشناختي

حكماي الهيه، عشـق مطلق را در همـه جهان هسـتي جـاري و سـاري مي‌دانند (ملاصدرا، بي‌تا:ج7، ص156). عشق در ديدگاه عرفاني و حكمي، عامل پيدايش آفرينش است. عشق حق به جمال خويش، عامل پيدايش جهان است و فيوضات عشق مطلق، همانند افاضات وجود مطلق در تمامي ذرات كائنات ساري و جاري است. هر علتي نسبت به معلول حقيقي خود عشق دارد و هر موجودي نيز عاشق ذات و كمالات خويشتن است و معشوق حقيقي، همان سر سلسله‌ي حلقه‌هاي علّي و معلولي جهان، يعني ذات مقدس حق است (همان: ص158) و ساير مراتب عشق نيز در طبقات هستي جريان دارد؛ يعني الفاظ، مرقات‌ها و نردبان‌هايي هستند براي رسيدن به روح معناي كلمات؛ با اين چشم‌انداز وسيع نيز، عشق از معناي عرفي خود فراتر مي‌رود و در هر عالمي، معنايي متناسب با ساختار مقتضيات آن عالم به خود مي‌گيرد. بنابراين، با اين نگاه وسيع، مي‌توان جذبه‌ها و كشش‌هايي را كه در بين ذرات كائنات وجود دارد، از جمله پرتوهاي عشق دانست. پس عشق ساري در كائنات، هم سبب قوام عالم بي‌نهايت بزرگ كهكشان‌ها و هم سبب تقوم و پايداري جهان بي‌نهايت كوچك اتم‌هاست و مظاهر خلقت و بدايع طبيعت همه در تسخير عشق‌اند و كشش و پيوند اجزا و اضداد نيز از جلوات عشق است.

تا قرن پنجم هجري، صوفيه بيشتر واژه محبت را استعمال مي‌كردند؛ ولي پس از آن استعمال كلمه «عشق» در آثار منثور و منظوم اُدبا و عرفا و حتي زبان‌هاي ساير رشته‌هاي علمي، متداول‌تر گرديد. در معارف اسلامي نيز، لغت «عشق» مورد استعمالي دارد؛ ولكن دقت در اين موارد نشان مي‌دهد كه اين كلمه و مشتقات آن نسبت به كلمه محبت و اشتقاقات آن در قرآن و در روايات استعمال بسيار كمتري دارد.

مراتب عشق

«عشق» مقوله‌اي مشكك و داراي مراتب است. ابن سينا در رساله‌ي عشقيه‌ي خود در اين‌باره مطالب مبسوطي را بيان كرده است. ادبا و اهل ذوق نيز مراتبي را در مقوله‌ي عشق مطرح نموده‌‌اند؛ ترتيب مراتب عشق از نظر ادبا و اهل ذوق بدين صورت است:

«نام نخستين مرتبه «هوي» است و پس از آن «علاقه» است كه عبارت از محبتي مي‌باشد كه ملازم و غيرمنفك از قلب عاشق است و مرتبه‌ي سوم را «كلف» ناميده‌اند و مقصود از آن شدت محبت است و مرتبه‌ي چهارم «عشق» است و آن زايد بر مقدار حبّ است و پنجم «شعف» است كه آن عبارت از احراق قلب به واسطه‌ي ازدياد محبت مي‌باشد و مرتبه‌ي ششم «شغف» است؛ يعني محبت چنان ازدياد پيدا مي‌كند كه به غلاف قلب مي‌رسد و هفتم «جوي» است كه عبارت از محبت باطني عميق به محبوب است و هشتم «تيم» است كه محبت عاشق در اين مرتبه به جايي مي‌رسد كه از معشوق ظاهري دوري گزيده و طالب ديدار معشوق حقيقي مي‌شود و مرتبه نهم را «تبل» مي‌نامند و آن وقتي است كه عاشق از شدت عشق، مريض و بيمار مي‌شود و ناتوان مي‌گردد و مرتبه دهم را «تدليه» مي‌گويند؛ در اين مرحله عقل عاشق زايل مي‌گردد؛ مرتبه يازدهم را «هَيوم» مي‌نامند و اين آخرين مرتبه‌ي عشق است و عاشق در اين حالت در معشوق فاني مي‌شود و غير از او كسي را نمي‌بيند» (ابن سينا، 1360: ص110).

اقسام عشق

عشق علاوه بر مراتب، داراي اقسامي نيز مي‌باشد. عشق را مي‌توان از يك چشم‌انداز به سه نوع تقسيم‌بندي نمود كه هر يك از اين انواع داراي حکم ارزشي خاصي است:

  • 1- عشق مجازي نامعقول : منشاء اين عشق شهوت است و مستند به خودخواهي‌هاي متنوع مي‌باشد و معمولاً سبب انحراف و ناهنجاري‌هاي روحي و اجتماعي است.
  • 2- عشق مجازي معقول : منشاء آن محبت شديد و گرايش حياتي به کمال و جمال و خيرات عاليه است.
  • 3- عشق حقيقي : منشاء آن عشق به کمال و جمال مطلق است و متعلق آن خداوند مي‌باشد و عالي‌‌ترين درجه‌ي کمال براي انسان، حصول همين نوع از عشق است (بهشتي، 1373: ص47).
  • بعضي از متفکرين، عشق را از منظر ديگري تقسيم کرده و حتي عشق انسان به انسان را در بعضي از اقسامش مثبت دانسته و خارج از مقوله‌ي شهوت معرفي نموده‌اند و آن را امري شريف و قابل احترام تلقي مي‌نمايند.

 «در مقابل اين افراد نيز، بعضي از افراد، عشق را چه از لحاظ مبدأ و چه از لحاظ کيفيت و چه از لحاظ هدف، جز حدّت و شدت غريزه‌ي جنسي نمي‌دانند. از نظر دسته اول، عشق تقسيماتي دارد كه يکي از اقسام آن عشق انسان به انسان است» (مطهري، 1368: ص73).

بنابراين، عشق هم به لحاظ منشاء و هم به لحاظ متعلق و هم به لحاظ سطح و ژرفا و کم و کيف و هم به لحاظ حالات، داراي تقسيمات مختلفي است. اگر نوع حالات عاشقانه را ملاک تقسيم‌بندي عشق قرار دهيم، روشن مي‌شود كه بعضي از عشق‌ها همانند عشق پروانه خاموشند و بعضي ديگر همسان عشق هزاردستان آتشفشاني، پرغوغا و پر از داستانند؛ بعضي از عشق‌ها در پي رنگ و هوس گذرا و موقتند و برخي ديگر که ريشه در حقيقت‌هاي ثابت‌تر و متعالي‌تر دارند، ثابت‌تر و پايدارتر مي‌باشند.

اگر ملاک تقسيم‌بندي عشق را اين پرسش قرار دهيم که آيا عشق به امر مادي و ظاهري تعلق گرفته يا به يک امر باطني و مجرد، مي‌توان اقسام ديگري نيز براي عشق بيان کرد؛ ولي اصلي‌‌ترين و مشهور‌ترين تقسيمي که براي عشق ارائه مي‌شود، به لحاظ حقيقي بودن يا مجازي بودن متعلق است؛ بنابراين عشق مجازي و عشق حقيقي از معروف‌‌ترين اقسام عشق است.

صدرالمتألهين شيرازي در باب اقسام عشق، ضمن تقسيم عشق به حقيقي و مجازي مي‌فرمايد: «عشق انساني بر سه قسم است: عشق اکبر، اوسط و اصغر. عشق اکبر اشتياق به لقاءالله و ميل به معرفت ذات، صفات و افعال اوست.» (ملاصدرا، بي‌تا: صص 189- 188) از نظر وي اين نوع عشق و اشتياق، در غير عارف پيدا نمي‌شود.

آخرین مطالب

همه چیز در مورد حلقه ازدواج ست

یکی از جذابیت های حلقه ازدواج این است که شما فرصت این را پیدا می کنید که حلقه ازدواج را به همه اقوام چه نزدیک باشند یا چه دور نشان دهید و هرچه حلقه ازدواج زرق و برق دارتر باشد طرفدار های زیادی پیدا می کند ، هنگامی که یک حلقه را خریداری می کنید مواظب باشید چون این حلقه ازدواج قرار است تا اخر در دستان شما و با شما باشد ، در ادامه مطلب همه چیز را در مورد حلقه ازدواج با شما بازگو می کنیم ...

چیدمان میز برای صبحانه ای دلچسب

صبحانه مهمترین وعده غذایی هر فردی است. که می تواند انرژی بسیار را برای فعالیت های روزانه از آن بدست آورد. پس با چیدن یک میز صبحانه عالی این وعده غذایی را می توان دلچسب تر از همیشه کرد تا کسی نتواند به راحتی از کنار آن بگذرد.

راهنمای انتخاب گردنبند عروسی

گردنبند عروسی یک از قسمت های مهم و جذاب مراسم عروسی است و در هر عکسی که در مراسم عروسی می گیرید گردنبند عروسی نیز وجود دارد ، در این مطلب ما به شما نشان می دهیم که چگونه یک گردنبند شیک و مناسب را برای مراسم عروسی خود انتخاب کنید ، با ما باشید در ادامه مطلب ...

سلامت پوست صورت خانم ها

برای بعضی از خانم ها حتی یک روز معمولی هم با مراسم خاصی آغاز می شود؛ ابتدا صورت خود را با یک مرطوب کننده پاک می نمایند، سپس یک کرم ضد آفتاب و مقداری هم پودر می زنند، و بعدا چشمان خود را نیز با انواع سایۀ چشم و قلم و ریمل، آرایش، مطابق به سلیقه خود آرایش می نمایند. ما در این مطلب راه و روش های حفظ سلامت پوست خانم ها را با شما در میان می گذاریم ...

مشاوره قبل از ازدواج

امروزه با توجه به آمار روزافزون طلاق و مشکلات خانوادگی، بیش از پیش نیاز به مشاوره های قبل از ازدواج احساس میشود. مشاوره برای گرفتن جواب قطعی آری یا خیر در یک مورد ازدواج نیست؛ در واقع در هنگام آشنایی و تصمیم به ازدواج، خیلی از مسائل مهم توسط دختر و پسر نادیده گرقته میشود که باعث میشود ...

تناسب اندام و سلامتی برای روز عروسی

هر عروس می‌خواهد در روز عروسی خود زیبا به نظر برسد ، چه به سادگی یک هفته یا برای پنج ماه آینده ، یا هر روز ۱۰ دقیقه بیشتر و یا به طور کامل کل زندگی اش را برای تغییر شکل دادن خود به طور کامل بازسازی کند ، ما در این مطلب از مجله پیتای رازهای تناسب اندام و سلامتی را به شما خواهیم گفت ...

مدل شینیون مو برای صورت های کشیده

ما در بعضی از مراسم ها مانند عقد و عروسی علاوه بر عروس خودمان نیز به روش های مختلفی آرایش می کنیم ، در بعضی از مجالس مدل های شینیون مو مدل های مختلفی دارد مانند باز ، نیمه باز ، بسته ، شلخته ، یکی از جذاب ترین مدل های شینیون مو شینیون شلخته می باشد که مدل موی متفاوت و جذابی را برای شما درست خواهد کرد که ...

پذیرایی مراسم عروسی

برگزاری مراسم و جشن عروسی خود به اندازه کافی هیجان انگیز و جذاب است، اما اگر دیگر اصول برگزاری آن را نیز رعایت کنیم به خاطره انگیزی و ماندگاری آن خواهیم افزود. یکی از مهمترین بخش های هر مراسمی، قسمت پذیرایی آن میباشد که همه مهمانان به آن توجه ویژه ای دارند ؛ بطوریکه میتواند به تنهایی عروسی را برای مهمانان رخدادی خاطره انگیز ...

حتما بخوانید

نکات کلیدی در انتخاب کفش عروسی

یک کفش عروسی مناسب می تواند هم با لباس عروس ست شود و هم یک مراسم عروسی کامل را داشته باشد به همین خاطر کفش های عروسی یکی از آخرین مورد هایی است که در برنامه ریزی عروسی سازماندهی می شود چون یک عامل مهم در نگاه عروس است به همین دلیل شما باید کفش عروسی را انتخاب کنید که تناسب با همه نیاز های عروسی شما داشته باشد ...

هزینه عکاسی مراسم عروسی

زمانی که به روز عروسی خود نزدیک می شوید ، می‌خواهید مطمئن شوید که عکس‌های عالی می‌گیرید تا خاطرات عالی خود را ثبت کنید . عکاسی از مراسم عروسی یکی از محبوب‌ترین قسمت ها در هنگام ازدواج است . در واقع ، ۹۹ % از تمام زوج‌ها در ایران یک عکاس مراسم عروسی برای گرفتن عکس در مراسم عروسی خواهند داشت . ما در این مطلب هزینه عکاسی مراسم عروسی را با شما در میان می گذاریم ...

درب های بهشت و جهنم چندتا هست؟

در کتب تفسیر واحادیث روایات زیادی از پیامبر (ص) وائمه معصومین(ع) آمده که در آنها اشاره به درب های بهشت و جهنم شده است که نشان می دهد بهشت هشت تا در دارد و جهنم طبق آیه قرآن هفت در دارد.

تناسب اندام و سلامتی برای روز عروسی

هر عروس می‌خواهد در روز عروسی خود زیبا به نظر برسد ، چه به سادگی یک هفته یا برای پنج ماه آینده ، یا هر روز ۱۰ دقیقه بیشتر و یا به طور کامل کل زندگی اش را برای تغییر شکل دادن خود به طور کامل بازسازی کند ، ما در این مطلب از مجله پیتای رازهای تناسب اندام و سلامتی را به شما خواهیم گفت ...

بهترین کرم های لیفتینگ صورت

کرم های لیفتینگ صورت امروزه برای جوان سازی پوست در بین خانم ها استفاده می شود و اگر هر خانمی می خواهد پوستی سفت و جوان داشته باشد می تواند از این کرم های لیفتینگ صورت استفاده کند و هم نوع خارجی وجود دارد هم ایرانی که کیفیت مساوی دارند ، ما در این مطلب همه چیز را در مورد کرم های لیفتینگ صورت با شما در میان می گذاریم ...

مراسم عروسی در ایران

عروسی در ایران، یکی از بخش‌های فرایند ازدواج در ایران است. این فرایند می‌تواند شامل رسوم زیادی همچون خواستگاری، بله بران، شیرینی خوران، مهر بران، نامزدی، عقد کنان، جشن عقد، جهاز بران، حنابندان و زفاف باشد. عروسی مرحله ماقبل زفاف بوده و معمولاً زفاف در همان شب عروسی رخ داده و پایانی است بر این فرایند ...

گالری ها

بهترین مکان‎ها برای ماه‎ عسل

هر سال هزاران زوج ایرانی را مورد بررسی قرار می‌دهیم تا برنامه‌های ازدواج آن‌ها را پیدا کنیم ، جایی که آن‌ها به دنبال ماه عسل خود هستند ، و خیلی چیزهای دیگر. امسال ، ما از برخی گرایش‌های جالب سفر ماه‌عسل برای ایرانی که جشن ماه عسل را جشن می‌گیرند پرده برداشته ایم . اینها ۱۰ مقصد برتر برای ماه عسل بودند ...

زندگی زیر یک سقف

روزهای ابتدایی زندگی مشترک معمولا بسیار شاد و خوش سر میشوند و نشانه ای از هیچ گونه اختلافی بین زوجین مشاهده نمیشود. اما بعد از اینکه چند سالی از آن میگذرد، با بوجود آمدن هر مساله کوچکی، شروع به جر و بحث میکنند و برای روزها و حتی ماه ها با هم قهر کرده و حرف نمیزنند. گاهی حد اختلافات به آنجا میرسد که دیگر رسما به هم توجهی ندارند و بود و نبود همسرشان برای آنها تفاوتی ندارد.

آمادگی برای ازدواج چیست ؟

ازدواج برای خیلی از ما مهمترین رویداد زندگیمان است، بنابراین باید آمادگی خود را برای آن بسنجیم و تصمیم درست را بگیریم. افراد معمولا فانتزی ها و خیالپردازی های خود را در باره رابطه عاطفی خود در سر میپرورانند و ویژگی ها و معیارهای زیادی برای خود تعریف میکنند. در صدر این معیار ها، ویژگی های شخصیتی و اخلاقی فرد، بیشتر مورد توجه قرار میگیرد ...

معیار های انتخاب کفش عروس

همه ما در انتخاب یک کفش عروس وسواس خاصی را به خرج می دهیم و می خواهیم در مراسم عروسی بهترین و خاص ترین کفش عروس را بپوشیم تا هم از نظر زیبایی و هم از نظر راحتی انتخاب درستی را در کفش عروس داشته باشیم ، ما در این مطلب مجله عروسی معیار های انتخاب کفش عروس را با شما در میان می گذاریم ...

چگونه در عروسی خود پول پس‌انداز کنید

بدیهی است که شما می‌خواهید هر جا که می‌توانید در مراسم عروسی خود صرفه‌جویی کنید ، اما هیچ‌کس نمی‌خواهد با آن جشن رویایی که در مورد تمام زندگی شان فکر می‌کنند ، خداحافظی کند . در اینجا به چند روش می‌توانید بدون قربانی کردن سبک خود پول پس‌انداز کنید ...

چگونه بهترین مراسم عروسی را داشته باشیم؟

مراسم عروسی منحصر به فرد : مهمانان قطعا ً تحت‌تاثیر قرار خواهند گرفت وقتی نوبت عروسی می‌رسد ، بخش بزرگی از قسمت های سرگرم‌کننده برای مهمان ها در مراسم عروسی چیزی به جز خوردن یا نوشیدن نیست . برای افرادی که به دنبال راهی منحصر به فرد برای برآورده کردن تمام نیاز های مراسم ازدواج خود هستند ، این پنج گزینه برای تهیه غذا و ایده‌ها را می توانید در مراسم عروسی خود استفاده کنید ...

دلایل طلاق در ایران

در گذشته های نه چندان دور ازدواج ها پایدارتر و ماندگارتر بودند و کمتر سطح مشکلات به حدی می رسید که به طلاق منجر شود. اما امروزه به علت عدم ثبات اقتصادی، بیماریهای روانی، گسترش رسانه های ارتباطی و .... آمار طلاق بالا رفته است و آن را تبدیل به امری عادی کرده است. زن و شوهر مدام تحت فشار مسائل مالی و دیگر ناسازگاری ها هستند و طلاق را یک راه حل میبینند.